06 September 17

หนึ่งชีวิตที่สุดยื้อ เพราะ “ตกเลือดหลังคลอด”

หมอหวิว ชัญวลี ศรีสุโข สูติแพทย์คนเก่งของมัมเรซิ่น ตั้งใจมาแชร์ประสบการณ์จริงจากการสูญเสียคนไข้รายหนึ่งไป ด้วยหัวใจของคนเป็นหมอที่ยังเจ็บปวดไม่ลืม และอยากบอกเล่าเพื่อเป็นประโยชน์ในการดูแลตัวเองพร้อมลดความเสี่ยงของแม่ท้องทุกคน

 

บทเรียนจากเรื่องจริง

การทำงานเป็นสูติแพทย์มานาน เกือบ 30 ปี ในโรงพยาบาลจังหวัด แม้สูติแพทย์จะต้องการให้ลูกทุกคนเกิดรอดแม่ทุกคนปลอดภัย แต่ในชีวิตจริง เป็นไปได้ยาก ในประสบการณ์ของฉัน พบพานแม่เสียชีวิตจากการคลอด 5 ราย  มีแม่ที่ตกเลือดหลังคลอดและเสียชีวิต 1 ราย คือรายนี้…

…ฉันจำเธอได้ดี เพราะเธอมาคลอดที่โรงพยาบาล ขณะที่ย้ายห้องคลอดมาตึกใหม่ ประมาณ ปี พ.ศ. 2540

สมมุติว่าเธอชื่อแจ๊ว  เธออายุได้ 32 ปี ท้องที่ 2 อาชีพค้าขาย

วันนั้น เธอมาโรงพยาบาลเวลา 13.00 น.  ด้วยเรื่องปวดท้องคลอด ฉันเป็นแพทย์เวรห้องคลอด ได้ซักประวัติการฝากครรภ์ของเธอ  ตรวจร่างกาย และตรวจภายในเธอ

“หมอ แจ๊วไม่ว่างเลย มัวแต่ค้าขาย ฝากท้องครั้งเดียว ผลเลือดก็ไม่ได้มาฟัง แต่นับดูวันนี้ก็ท้องครบ 9   เดือนแล้วล่ะ” เธออธิบาย ก่อนที่ฉันจะต่อว่า ว่าทำไมฝากท้องครั้งเดียวตอน 7 เดือน แล้วก็ไม่มาอีก “แต่แจ๊วก็แข็งแรงดีนะ ยกของหนักทุกวันเลย วันนี้ยกของแล้วปวดท้องจึงมาโรงพยาบาล” เธอเรียกตนเองว่าแจ๊ว

ฉันคิดว่าเธอเป็นคนอดทน เพราะขณะตรวจร่างกายพบการบีบตัวของมดลูกอย่างแรงเป็นเวลานาน จนท้องแข็งเกร็ง แต่เธอไม่ได้มีสีหน้าเจ็บปวด ฉันเปิดเปลือกตาเธอดู พบว่าซีด ผลการตรวจภายใน พบปากมดลูกเปิดแค่ 2 เซนติเมตรเอง ฉันบอกเธอว่า “ดูคุณแจ๊วซีดไปหน่อยนะคะ น่าจะมีเลือดจาง เดี๋ยวหมอขอเจาะเลือดตรวจหาความเข้มข้นของเลือดก่อน ตอนนี้ปากมดลูกเปิด 2 เซนติเมตร มดลูกบีบตัวแรง คงคลอดวันนี้แหละ ท้องที่แล้วคลอดยากไหม มีปัญหาอะไรไหมคะ”

“ท้องที่แล้ว 12 ปีแล้ว คลอดง่าย ลูกตัวเล็ก หนักสองโลกว่าๆ เอง ขึ้นเตียงคลอดแทบไม่ทัน” เธอตอบยิ้มๆ

“ถ้าอย่างนั้น เจาะเลือดแล้ว ย้ายเข้าห้องคลอดเลยนะคะหมอ เดี๋ยวจะคลอดเร็วเหมือนท้องที่แล้ว” ระเบียบ-พยาบาลห้องคลอดบอกฉัน

“ได้เลยค่ะ เดี๋ยวระเบียบเปิดเส้นให้น้ำเกลือเลย อย่าลืมจองเลือดด้วยนะ เพราะคนไข้ดูซีด เผื่อตกเลือด ให้จองแพ็คเรดเซลล์ไว้สองถุง” แพ็คเรดเซลล์ที่ฉันบอกระเบียบคือชนิดของเลือดที่จองไว้ให้คนไข้

ระเบียบย้ายคนไข้เข้าห้องคลอดไม่ถึง 1 ชั่วโมง ผลตรวจเลือดยังไม่กลับมา ฉันก็ได้ยินเสียงถุงน้ำคร่ำแตกดังโพละ ชะโงกดู เห็นคนไข้เบ่งคลอด

“อ้าว ระเบียบ ปากมดลูกเปิดหมดแล้วหรือ เมื้อกี้เพิ่งสองเซนติเมตร ทำไมเร็วนักล่ะ” ฉันตะโกนถาม รีบเข้าช่วยระเบียบทำคลอด คนไข้เบ่งหน้าดำหน้าแดงในท่าชันเข่า หัวเด็กโผล่ระหว่างขาเห็นพลอมแพลม

“คุณแจ๊ว หยุดก่อน อย่าเพิ่งเบ่ง” เสียงระเบียบร้องห้าม อัญชลีพยาบาลอีกคนรีบเตรียมเครื่องมือทำคลอด ไม่เป็นผล เสียงห้ามไม่เป็นผล คนไข้เบ่งคลอดเก่งมาก หัวเด็กตุง ฉันรีบใส่ถุงมือรับเด็ก

“แว้ แว้ “เสียงเด็กร้องดังลั่น ขณะฉันใช้ลูกยางสีแดง ดูดเสมหะในปากในจมูก ระเบียบเตรียมตัดสายสะดือเด็ก “หมอ…” เสียงระเบียบตะโกนใส่หู ฉันเงยหน้า สิ่งไม่ขาดคิดได้เกิดขึ้น คือรกหลุดพรวดออกมาได้เอง โดยไม่ต้องทำคลอดรก ตามด้วยเลือดไหลทะลักออกจากโพรงมดลูกราวกับสายลำธาร

ฉันรีบคลำมดลูกคนไข้ “อะโทนี่ (Atony)… “ ฉันอุทานว่ามดลูกไม่แข็งตัว มือหนึ่งล้วงเอาก้อนเลือดออกจากโพรงมดลูก อีกมือหนึ่งคลึงมดลูก เพื่อให้มดลูกหดตัวห้ามเลือด เสียงเครื่องมอนิเตอร์สัญญาณชีพที่ติดไว้ก่อนคลอดดังลั่น มองดู ความดันโลหิตคนไข้ตกหลือ 70 /40 คนไข้เหงื่อแตกเต็มหน้า ร้องครางว่า “หมอ ฉันใจไม่ดี “ ฉันใจเต้นรัว รู้ว่าภาวะวิกฤตมาถึงแล้ว ขณะปลอบคนไข้ว่า “คุณแจ๊ว ใจเย็นๆ หมอกำลังช่วยอยู่” หันมา สั่งการเสียงดังรัว ต่อเนื่อง ”อัญชลี รีบเอาเด็กวางที่เตียงเด็กก่อน ตามผู้ช่วยมาช่วยกันด่วน  เปิดเส้นเลือดใหญ่ๆ อีกเส้น บอกป้าพิศคนงานรีบไปเอาเลือด ระเบียบให้ออกซิเจนคนไข้  เตรียมยารัดมดลูก ซินโต เม็ดเทอร์จิ้น ฉีดเลย แล้วมาช่วยกันกดมดลูก”

ฉันจำได้ดี  ห้องคลอดวันนั้นเหมือนมีแสงสว่างจ้า ขณะฉันเอากำปั้นตนเองยัดใส่เข้าไปในช่องคลอดคนไข้ ใช้มืออีกข้าง ร่วมกับสองมือของระเบียบกดยอดมดลูกให้มากดกับกำปั้น เพื่อห้ามเลือด แต่ไม่มีผลอะไร เลือดไหลทะลักทลาย เสียงคนวิ่งกรูกันเข้ามา ช่วยใส่ท่อหายใจ ดันเลือดเข้าเส้นเลือดคนไข้ ปั๊มหัวใจ เสียงเครื่องมอนิเตอร์กรีดร้องต่อเนื่องยาวนาน แต่ห้องนั้นหรี่แสงลงเรื่อยๆ เมื่อฉันรู้ตัว ตอนหกโมง เย็น ห้องทั้งห้องก็มืดมิดในหัวใจฉัน คนไข้นอนเหยียดยาวเสียชีวิตบนเตียงคลอด เลือดไหลนองเต็มพื้นห้อง

การตกเลือดหลังคลอด เป็นสาเหตุการตายอันดับ 1 ของแม่ทั่วโลก คนไข้รายนี้เสียชีวิตเพราะตกเลือดหลังคลอดจากภาวะคลอดเร็ว (Precipitated Labour) คือคลอดภายใน 2-3 ชั่วโมงหลังปวดท้องคลอด สาเหตุจากรกลอกตัว ซึ่งเกิดจากการทำงานหนักกระทบกระแทกที่ท้อง หลักฐานคือคลอดแล้วรกหลุดเลย การคลอดเร็วมากทำให้มดลูกบีบตัวห้ามเลือดไม่ทัน เกิดภาวะมดลูกไม่แข็งตัว (Uterine Atony) ซึ่งร้อยละ 80 ของคนไข้ตกเลือดหลังคลอดเกิดจากภาวะนี้ ทั้งการฝากท้องไม่ดีไม่ได้กินยาบำรุง ทำให้มีภาวะซีด ทนเสียเลือดไม่ได้ เมื่อร่างกายไม่ตอบสนองต่อยารัดมดลูก ยาห้ามเลือด และการรักษา หัวใจจึงหยุดเต้น…ความทรงจำของฉันยังเจ็บปวด เสียใจที่ไม่สามารถจะช่วยชีวิตแม่รายนี้ แม้ได้ช่วยกันอย่างเต็มที่สุดกำลังแล้วก็ตาม

Share
This Article

Related Article

16 February 2018

Happy Together ช่วงเวลาต้องมนต์ของเราสามคน

Happy Together แพ็คเกจถ่ายภาพสุดยอดเมคโอเวอร์ครั้งยิ่งใหญ่ของคุณแม่กับเบบี๋ในครรภ์พร้อมคุณพ่อ โดยช่างภาพแฟชั่นคนดังที่ถ่ายปกและถ่ายแฟชั่นให้กับนิตยสาร

23 February 2018

ลูกแพ้นมวัว แล้วคุณแม่จะให้ลูกดื่มนมอะไรแทน

หลายๆ คนเข้าใจว่า นมวัวนั้นดีที่สุดต่อลูกน้อย แต่หาก ลูกแพ้นมวัว ล่ะจะทำอย่างไร จริงๆ แล้วยังมีนมอื่นๆ ที่สามารถทดแทนได้ไม่ต่างกัน

06 June 2017

ปิดประตูไม่ต้อนรับ SIDS ภาวะอันตรายของเบบี๋

ต่างประเทศกำลังตื่นตัวและหาวิธีจัดการภาวะทารกหลับแล้วเสียชีวิตแบบไม่ทราบสาเหตุ!? ว่าที่คุณแม่หรือคุณแม่ของเบบี๋ ต้องตามอัพเดทสถานการณ์ไว้นะคะ